Debaty sejmoweq345 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie konkurencyjności produkcji krajowej oraz reprywytyzacji

   W związku z pismem z dnia 20 stycznia 1999 r. znak:SPS-0202-1323/99 przedkładam odpowiedź na następujące pytania zawarte w interpelacji pana Seweryna Kaczmarka posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej:    1. W jaki sposób rząd zamierza zapewnić konkurencyjność produkcji krajowej i zmniejszyć deficyt obrotów wewnętrznych?    2. Czy osoby korzystające z reprywatyzacji będą płaciły podatek spadkowy?    Ad 1. Deficyt rachunku bieżącego po jedenastu miesiącach 1998 r. wyniósł 5,5 mld USD. Największy wpływ na ukształtowanie się salda rachunku bieżącego miało saldo obrotów towarowych, którego deficyt wyniósł 12 mld USD.    Wpływy z eksportu towarów, które zwiększyły się o 11,9% w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego, rosły wolniej niż wypłaty za import towarów (zwiększyły się one o 13,9%). Zważywszy jednak na fakt, że ok. 80% importu stanowił import zaopatrzeniowy i inwestycyjny, dynamiczny wzrost przywozu towarów należy uznać za zjawisko typowe na obecnym etapie rozwoju polskiej gospodarki.    W gospodarce otwartej, jaką w coraz większym stopniu staje się gospodarka Polski, w każdym przedziale czasu suma inwestycji netto i salda obrotów bieżących równa jest ex post całkowitym oszczędnościom. W przypadku pojawienia się tzw. luki oszczędności - krajowe oszczędności są zbyt małe w stosunku do wielkości inwestycji - kraj musi sięgać po oszczędności zagranicy, które są tożsame z deficytem rachunku obrotów bieżących. W Polsce, kraju przechodzącym proces transformacji i dokonującym restrukturyzacji gospodarki, wykorzystywanie oszczędności zagranicy dla celów inwestycyjnych jest rzeczą pożądaną. Rosnące inwestycje zagraniczne, będące transferem finansowym pociągają za sobą jednak transfer rzeczowy w postaci zwiększonego importu. Zwiększony napływ kapitału zagranicznego musi zatem prowadzić w pierwszych latach do deficytu na rachunku obrotów bieżących. Problemem - w krótkim okresie - jest zatem nie samo występowanie deficytu, ale jego poziom, tempo narastania i sposób jego finansowania. W średnim okresie ujawniać się będą pozytywne efekty poniesionych inwestycji, polegające na poprawie konkurencyjności polskiej produkcji, co pozwolić powinno na szybszy wzrost eksportu i ograniczenie deficytu handlowego.    Na wielkość polskiego eksportu duży wpływ wywiera kształtowanie się sytuacji koniunkturalnej u naszych głównych partnerów handlowych (zwłaszcza w Niemczech i innych krajach Unii Europejskiej) oraz Rosji. Oprócz tego eksport kształtowany jest pod wpływem wielkości popytu krajowego (rynek krajowy stanowi alternatywę dla eksportu), tempa restrukturyzacji i modernizacji gospodarki oraz efektywności sprzedaży na eksport.    Wielkość importu zależy od konkurencyjności cenowej towarów z zagranicy - która związana jest m.in. z wysokością obciążeń na granicy i kształtowaniem się kursu złotego - oraz od wielkości popytu wewnętrznego i możliwości zaspokojenia tego popytu przez produkcję krajową (chodzi tu zarówno o odpowiednią ilość, jak i jakość tej produkcji).    Podejmowane przez rząd działania mają na celu ograniczenie deficytu budżetowego. Deficyt ten oznacza ˝ujemne˝ oszczędności i w związku z tym powoduje konieczność uzyskania większych oszczędności zagranicy, czyli prowadzi do wzrostu deficytu rachunku obrotów bieżących. Działania prowadzące do obniżania deficytu sektora finansów publicznych mają na celu oddziaływanie na przyczyny deficytu handlowego, tak aby po zyskaniu w krótkim okresie pozytywnych efektów wykorzystania oszczędności zagranicy (wzrost importu jest częściowo związany z napływem do Polski kapitału zagranicznego pociągającego za sobą transfer rzeczowy) w procesie restrukturyzacji polskiej gospodarki możliwe stało się trwałe ograniczenie deficytu handlowego.    W celu ograniczenia deficytu notowanego na rachunku obrotów bieżących wykorzystane mogą być również instrumenty polityki: celnej, kursu walutowego, proeksportowej i działalności promocyjnej państwa, restrukturyzacji i prywatyzacji.    Instrumenty polityki celnej.    W zakresie polityki celnej należy wskazać na dwa kierunki działań:    - stworzenie przepisów ułatwiających działania proeksportowe polskich przedsiębiorstw,    - ograniczenie nieuczciwych praktyk importerów.    W dniu 1 stycznia 1998 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (DzU z 1997 r. nr 23, poz. 117, nr 64, poz. 407, nr 121, poz. 770, nr 157, poz. 1026 i nr 160, poz. 1084 oraz z 1998 r. nr 106, poz. 668 i nr 160, poz. 1063) wraz z pakietem kilkudziesięciu aktów wykonawczych do tego kodeksu.    Nowe przepisy uregulowały w sposób kompleksowy zasady i tryb przywozu i wywozu towarów oraz związane z tym prawa i obowiązki organów administracji celnej, jak również wszystkich podmiotów uczestniczących w międzynarodowej wymianie handlowej. Mają one zatem fundamentalne znaczenie dla funkcjonowania całej sfery obrotu towarowego z zagranicą. Krajowe przepisy prawa celnego zostały oparte na Kodeksie Celnym Wspólnot Europejskich oraz przepisach wykonawczych do tego kodeksu, z uwzględnieniem pewnych różnic wynikających ze specyfiki polskich warunków gospodarczych.    Polska, chcąc zwiększyć swoją konkurencyjność na rynku międzynarodowym, musi dostosować swoje ustawodawstwo celne do nowych uwarunkowań gospodarczych, co jest realizowane m.in. poprzez wprowadzenie następujących ułatwień dla podmiotów dokonujących obrotu towarowego z zagranicą:    Procedura uproszczona (art. 79 i 80 Kodeksu celnego) - organ celny może udzielić osobom, które spełniają warunki określone w tym przepisie (tzw. solidnym podmiotom), pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej przy wykonywaniu czynności niezbędnych do objęcia towarów procedurą celną.    Zabezpieczenia generalne i ryczałtowe. Organ celny może wydać pozwolenia na stosowanie generalnego zabezpieczenia lub zabezpieczenia ryczałtowego w celu zagwarantowania pokrycia powstałych lub mogących powstać długów celnych, osobie, która spełnia określone w tym przepisie warunki (jest tzw. solidnym podmiotem).    Uszlachetnianie czynne (art. 121-136 Kodeksu celnego). Kodeks celny stworzył osobom krajowym możliwość korzystania z procedury uszlachetniania czynnego (przerób uszlachetniający) w dwóch systemach:    - w systemie zawieszeń, który umożliwia poddanie na polskim obszarze celnym jednemu lub większej liczbie procesów uszlachetniania towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu poza polski obszar celny w postaci produktów kompensacyjnych, bez obciążania tych towarów cłem lub stosowania wobec nich środków polityki handlowej,    - w systemie ceł zwrotnych poddanie na polskim obszarze celnym jednemu lub większej liczbie procesów uszlachetniania towarów dopuszczonych do obrotu ze zwrotem lub umorzeniem cła należnego do zapłacenia za takie towary, jeżeli zostaną one wywiezione poza polski obszar celny w postaci produktów kompensacyjnych.    Niepreferencyjne pochodzenie towarów. Zmiany w zakresie niepreferencyjnego pochodzenia towarów, wprowadzone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 października 1998 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (DzU z 1998 r. nr 138, poz. 890), były niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania obrotu towarowego z zagranicą. Zmiany te polegają m.in. na:    - wprowadzeniu wymogu przedkładania świadectwa pochodzenia na węgiel z uwagi na zjawisko systematycznego jego przywozu na polski obszar celny w sytuacji dużej nadprodukcji węgla pochodzącego z krajowych kopalń;    - wykreśleniu z załącznika nr 3 (wykaz towarów przywożonych na polski obszar celny, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia) pozycji ˝Elektroniczne układy scalone˝, gdyż było to niezbędne dla sprawnego funkcjonowania polskiego przemysłu elektronicznego. Wymóg udokumentowania pochodzenia układów scalonych przywożonych do Polski świadectwem pochodzenia znacznie utrudnił import tego towaru;    - wprowadzeniu możliwości wystawienia w Polsce jednego świadectwa pochodzenia na towary objęte wieloma zgłoszeniami celnymi; wprowadzenie tej możliwości jest działaniem proeksportowym, ponieważ w znacznym stopniu ułatwi to eksporterom wywóz towarów z polskiego obszaru celnego;    - wprowadzeniu możliwości wystawiania świadectw pochodzenia retrospektywnie i w formie duplikatu w przywozie na polski obszar celny. Zmiana ta była konieczna z uwagi na stworzenie możliwości uznawania tych świadectw w przypadku przedłożenia ich po dokonaniu zgłoszenia celnego.    Odnosząc się do kwestii dotyczącej ochrony rynku wewnętrznego przed nieuczciwym importem, należy zauważyć, że taki proceder ma niewątpliwie poważny wpływ na kwestię deficytu w handlu zagranicznym, jak również niekorzystnie oddziaływuje na konkurencyjność produkcji krajowej.    Podejmowanie działań mających na celu ochronę rynku wewnętrznego przed nieuczciwym importem jest jednym z najważniejszych priorytetów administracji rządowej, w tym przede wszystkim organów podległych ministrowi finansów, prezesowi Głównego Urzędu Ceł, generalnemu inspektorowi celnemu, ministrowi gospodarki czy ministrowi spraw wewnętrznych i administracji. Dla zwiększenia efektywności tych działań rząd zwiększy częstotliwość kontroli i doprowadzi do większej współpracy pomiędzy poszczególnymi organami.    Organy podatkowe i kontroli skarbowej podejmują działania w sferze zwalczania nieuczciwego importu na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o kontroli skarbowej. Organy te nawiązały ściślejszą współpracę z organami celnymi w celu ograniczenia negatywnych skutków dla wpływów budżetowych z tytułu zaniżenia należności celnych i podatkowych. Działania te polegały na:    - zawieraniu porozumień o współpracy w zakresie zapobiegania, ujawniania zwalczania zjawisk patologicznych występujących w sferze działalności gospodarczej (np. na terenie byłego woj. szczecińskiego),    - przeprowadzaniu kontroli skarbowych u podmiotów wytypowanych przez administrację celną, których efektem było stwierdzenie znacznych uszczupleń należności budżetowych,    - przeprowadzaniu wspólnych kontroli przez administrację celną oraz organy podatkowe i kontroli skarbowej.    Ponadto należy zwrócić uwagę na współdziałanie służb ministra finansów z Najwyższą Izbą Kontroli. Zgodnie z dokonanymi ustaleniami, prezes NIK przekazuje ministrowi finansów informację z przeprowadzonych kontroli, natomiast minister finansów udostępnia prezesowi NIK informacje z kontroli przeprowadzonych przez służby skarbowe mogące być przedmiotem zainteresowania Najwyższej Izby Kontroli.    Kodeks celny umożliwia administracji celnej współudział w ochronie rynku wewnętrznego przed nieuczciwym importem przede wszystkim poprzez weryfikację wartości celnej zgłaszanych towarów.    Art. 23 § 7 Kodeksu celnego pozwala na kwestionowanie wiarygodności dokumentów przedstawianych przez podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą, służących do określania wartości celnej, i ma na celu eliminowanie przypadków zaniżania wartości sprowadzanych do Polski towarów.    Dla celów weryfikacji wartości celnej administracja celna wytypowała grupę towarów szczególnie wrażliwych, które są objęte szczególną kontrolą. Do tej grupy zaliczone zostały artykuły rolno-spożywcze, tekstylia, wyroby skórzane, alkohole, samochody, paliwa, popierosy. W przypadku tych towarów już w momencie bieżących odpraw funkcjonariusze celni zostali zobligowani do korzystania z wszystkich możliwych uprawnień, jakie daje Kodeks celny, np. szczegółowej weryfikacji towaru czy kwestionowania niskiej wartości celnej.    Istotną sprawą jest także powtórna kontrola celna jako jedna z najbardziej efektywnych metod wykrywania nadużyć celnych, szczególnie w zakresie wartości celnej, reguł pochodzenia towarów oraz zwolnień celnych. W administracji celnej powtórną kontrolą celną zajmowało się w 1998 r. ok. 600 funkcjonariuszy celnych na ponad 14 tys. ogółem zatrudnionych osób.    W celu zwalczania nieuczciwego importu administracja celna również współpracuje z Policją, Strażą Graniczną oraz urzędami kontroli skarbowej.    W ciągu 6 miesięcy ubiegłego roku przeprowadzone zostały 334 wspólne akcje kontrolne w okolicach przejść granicznych oraz na bazarach i targowiskach. W wyniku tych działań wszczęto do postępowania karnego skarbowego i zajęto towary o wartości 2 345 281,50 zł - przede wszystkim alkohol, papierosy, sprzęt elektroniczny, odzież i płyty kompaktowe.    W okresie od stycznia do września 1998 r. Inspekcja Celna prowadziła 422 sprawy, zarówno przeciwko osobom fizycznym jak i podmiotom gospodarczym. Trzynaście spraw zakończyło się naliczeniem należności dla budżetu w wysokości ok. 10 297 770 zł. Inspekcja Celna szacuje, iż w prowadzonych aktualnie sprawach możliwe jest odzyskanie ok. 28 620 000 zł.    Inspekcja Celna nawiązuje współpracę z partnerami zagranicznymi, współorganizuje pierwsze akcje, jak np. operacja ˝Escort˝, której celem jest kontrola ruchu towarów akcyzowych (alkohol i wyroby tytoniowe) w regionie państw Morza Bałtyckiego. Na podstawie decyzji prezesa Rady Ministrów Inspekcja Celna podejmie ścisłą współpracę z UCLAF (Europejskim Biurem ds. Koordynacji Walki z Nadużyciami).    Jedną z najskuteczniejszych metod ochrony rynku wewnętrznego przed nieuczciwym importem jest wykorzystywanie regulacji zawartych w obowiązujących od 1 stycznia 1998 r. tzw. ustawach okołokodeksowych, tzn.:    - ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny,    - ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych towarów tekstylnych i odzieżowych,    - ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych.    Podjęcie działań wynikających z ww. ustaw leży w gestii ministra gospodarki. Wspomniane ustawy zostały wprowadzone z myślą o sytuacjach, z jakimi mamy do czynienia w przypadku np. przemysłu lekkiego czy skórzanego. W wyniku postępowań ochronnych może być wprowadzona opłata celna dodatkowa, kontyngent lub cło antydumpingowe.    Należy zauważyć, że minister gospodarki wykorzystuje posiadane uprawnienia wydając - w ramach postępowania ochronnego - decyzje ustanawiające m.in.:    - cło antydumpingowe, np. na jednorazowe zapalniczki gazowe z Chin (od listopada 1998 r.),    - roczne kontyngenty ilościowe, np. na przywóz węgla kamiennego z Federacji Rosyjskiej (od stycznia 1999 r.),    - opłaty celne dodatkowe, np. na import butów z Chin (od stycznia 1999 r.).    Innym instrumentem jest wynikająca z prawa celnego możliwość nałożenia opłaty specjalnej na towary importowane, które korzystały z subsydiów eksportowych.    Działania, które będą podejmowane przez administrację rządową w 1999 r. w celu walki z nieuczciwym importem towarów na polski obszar celny to przede wszystkim:    - pełniejsze i skuteczniejsze wykorzystanie środków leżących w kompetencji ministra gospodarki zawartych w ustawach ˝okołokodeksowych˝. Dla realizacji tych zadań w Ministerstwie Gospodarki utworzono nowy Departament Postępowań Ochronnych;    - przeprowadzona zostanie analiza dotycząca wprowadzenia ceł minimalnych w przypadku faktycznie stosowanej stawki autonomicznej (np. artykuły rolne) w stosunku do towarów pochodzących z krajów i regionów nie będących członkami WTO lub z którymi Polska nie zawarła stosownych umów;    - podjęte zostaną działania mające na celu większe koordynowanie powtórnych kontroli celnych z działaniami urzędów kontroli skarbowej;    - w celu zwiększenia skuteczności kontroli skarbowych w podmiotach prowadzących na terenie działalność w zakresie importu tkanin i dzianin przez podmioty, których udziałowcami są obywatele państw azjatyckich (nierzadko posługujący się dwoma paszportami), podejmowane będą stosowne działania we współdziałaniu również z organami ścigania, których celem będzie ustalenie powiązań zarówno między nimi, jak i podmiotami krajowymi, ustalenie faktycznych miejsc prowadzenia działalności gospodarczej i magazynowania towarów;    - zintensyfikowane zostaną kontrole cudzoziemców (zwłaszcza obywateli Dalekiego Wschodu) zajmujących się handlem na polskich bazarach i targowiskach odzieżą i tekstyliami;    - dokonywane będą odprawy celne tzw. towarów wrażliwych w wytypowanych urzędach celnych;    - zintensyfikowane zostaną kontrole podatkowe i skarbowe (zwłaszcza dotyczące obrotu towarami wrażliwymi) pod kątem wywiązywania się podatników z obowiązków wynikających z przepisów Prawa podatkowego;    - podjęte zostaną także działania mające na celu zawarcie nowych umów o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych z krajami, które nie dokonują weryfikacji np. krajami Dalekiego Wschodu;    - zintensyfikowanie działań kontrolnych dotyczyć będzie towarów akcyzowych i produktów rolno-spożywczych.    Instrumenty polityki kursu walutowego.    Istotnym elementem służącym kształtowaniu wymiany zagranicznej jest również kształtowanie kursu złotego. Poziom kursu walutowego wpływa na koszty i konkurencyjność importu w porównaniu z poziomem cen krajowych. Deprecjacja waluty krajowej powoduje podrożenie importu, co prowadzić może do przesunięcia w strukturze popytu, na korzyść dóbr krajowych. Jednocześnie poprawie ulega pozycja konkurencyjna eksporterów, dzięki spadkowi - wyrażonych w walutach zagranicznych - cen sprzedawanych przez nich produktów.    Przeprowadzone przez Radę Polityki Pieniężnej w styczniu br. znaczące obniżki stóp procentowych powinny, poprzez zmniejszenie atrakcyjności polskich papierów dłużnych dla zagranicznych inwestorów, prowadzić do osłabienia złotego, wzmacniając jednocześnie konkurencyjność polskiego eksportu i pogarszając cenową konkurencyjność importu. Należy jednak pamiętać, że polityka kursu walutowego napotyka na ograniczenia, ponieważ poziom kursu złotego jest kształtowany w dużym stopniu przez mechanizm rynkowy.    Instrumenty polityki proeksportowej i promocyjnej państwa.    Część tych instrumentów omówiono w poprzedniej części materiału dotyczącej rozwiązań celnych. Pozostałe to:    1. Zmiana koncepcji systemu finansowania eksportu w oparciu o udzielanie kredytów powyżej 2 lat przy stałych stopach procentowych. Prace nad tą koncepcją zostały już rozpoczęte w Ministerstwie Finansów.    Wprowadzenie mechanizmu ubezpieczenia ryzyka stóp procentowych tzw. IRRIM - Interest Rate Risk Insurance Mechanism w oparciu o tzw. CIRR - Commercial Interest References Rate - oparty o stałe kredytowe stopy procentowe określone m.in. dla złotówki jest zgodne z warunkami OECD.    Uwzględniając fakt, iż podstawowym problemem jest zachęcenie banków do udzielania kredytów eksportowych, wprowadzenie mechanizmu ubezpieczenia oprocentowania stóp procentowych w oparciu o tzw. CIRR może w sposób znaczący oddziaływać na zwiększenie dynamiki eksportu dóbr inwestycyjnych finansowanych kredytami powyżej dwóch lat.    Korzystanie z tego mechanizmu będzie limitowane poprzez wysokość środków przeznaczanych corocznie w budżecie na ten cel oraz ograniczenie jego stosowania do projektów, które w sposób znaczący przyczynią się do generowania nowego eksportu. Mechanizm ten będzie miał zastosowanie do kredytowania dóbr inwestycyjnych w co najmniej dwuletnim kredycie.    2. Tworzony obecnie w Polsce system pomocy rozwojowej dla krajów najuboższych, oparty na uregulowaniach dotyczących rozwojowej pomocy wiązanej, określonych w przepisach Consensusu OECD (Arrangement on Guidelines for Officially Supported Export Credits), zamierza wykorzystać szansę, jaką dla pobudzenia krajowego eksportu stwarza system pomocy wiązanej. Polska od połowy bieżącego roku jest członkiem obserwatorem Consensusu i prowadzi prace zmierzające do stworzenia krajowego systemu pomocy rozwojowej. Sfinalizowanie prac nad systemem pomocy rozwojowej będzie jednak kwestią najbliższych lat.    Rozwojowa pomoc wiązana, regulowana przepisami Consensusu OECD, umożliwia rządom krajów - donatorów finansowanie przedsięwzięć o charakterze rozwojowym w najuboższych krajach świata w formie preferencyjnych kredytów i bezzwrotnych grantów finansowych. Ciężar finansowy udzielania pomocy rozwojowej przez donatorów często jest rekompensowany faktem powiązania finansowania pomocowego z eksportem krajowych towarów i usług na rynki krajów najuboższych. Sprzyja to promocji i ekspansji krajowego eksportu na nowe atrakcyjne rynki zbytu.    Należy na marginesie zaznaczyć, że od kilku już lat w kolejnych polskich ustawach budżetowych rezerwuje się środki finansowe na udzielanie ˝kredytów i pożyczek rządom innych krajów na sfinansowanie importu towarów i usług z RP˝ (w 1998 i 1999 roku środki do kwoty 800 mln zł). Omawiana pozycja budżetu może stać się w przyszłości finansową bazą udzielania przez Polskę pomocy wiązanej. Pierwsza udana próba udzielenia kredytu na zasadach wiązanych została zresztą już podjęta w ramach kredytu dla Socjalistycznej Republiki Wietnamu w wysokości 70 mln USD.    3. Wprowadzenie przez KUKE SA nowych instrumentów finansowo-ubezpieczeniowych polegających na:    - możliwości ubezpieczenia od ryzyka handlowego dłużników niepublicznych z krajów nie należących do OECD (ryzyko nierynkowe), jeżeli kontrakt zawarty jest na warunkach kredytu do 2 lat w ramach gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeń kontraktów eksportowych oraz ubezpieczenia przez KUKE SA na rachunek własny ryzyka handlowego i niehandlowego dłużników z krajów należących do OECD (z wyłączeniem Meksyku i Turcji), jeżeli kontrakt realizowany jest na warunkach kredytu do 2 lat (ryzyko rynkowe);    - wprowadzenie ułatwień dla średnich i małych eksporterów realizujących kontrakty eksportowe w kredycie krótkoterminowym poprzez faktoring umożliwiający szybkie pozyskiwanie przez eksportera środków na finansowanie dalszej działalności.    W ˝Strategii działania KUKE SA na lata 1999-2002˝ korporacja planuje utworzenie firmy faktoringowej. Nowo powstała firma faktoringowa będzie pozyskiwać klientów wspólnie z KUKE SA przede wszystkim w drodze marketingu bezpośredniego;    - ubezpieczanie należności przysługujących małym i średnim eksporterom w ramach specjalnego produktu EUROPOLISA, wprowadzonego przez KUKE SA 3 listopada br. Produkt ten umożliwia szybki, łatwy i tani dostęp do ubezpieczania i finansowania małym i średnim eksporterom;    - wystawianie gwarancji dobrego wykonania kontraktu i zwrotu zaliczki związanych z realizacją projektów eksportowych realizowanych w kredycie powyżej dwóch lat. System ten umożliwia realizację kontraktów eksportowych w sytuacji, gdy banki odmawiają eksporterom wystawienia tego typu gwarancji.    Przedmiotem ubezpieczenia są nakłady poniesione w związku z wprowadzeniem tych towarów na rynek.    4. Inne działania wspierające eksport.    - wprowadzenie zwrotu podatku VAT nierezydentom wywożącym zakupione towary z Polski.    Takie rozwiązanie znalazło się w projekcie ustawy, która aktualnie znajduje się w Sejmie na etapie prac podkomisji sejmowej. Uregulowania zawarte w projekcie pozwolą na wprowadzenie po 3 miesiącach od wejścia w życie ustawy praktycznych działań w tym zakresie.    Projekt zakłada zwrot podatku od towarów i usług podróżnym będącym obywatelami państw stosujących zwrot takiego podatku w stosunku do obywateli polskich. Podstawą dokonania zwrotu podatku VAT podróżnemu będzie przedstawienie przez niego imiennego, zawierającego m.in. kwotę zapłaconego podatku, dokumentu wystawionego przez uprawnionego do sprzedaży podatnika.    - tworzenie rezerw w ciężar kosztów.    Ustawowe rozwiązania w zakresie tworzenia rezerw na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, mają charakter systemowy i ograniczony.    Ustawodawca określił jedynie podstawowe okoliczności w obrocie krajowym, dające podatnikom możliwość tworzenia rezerw na wierzytelności, których nieściągalność uznaje się za prawdopodobną w celu mobilizowania podatników do dochodzenia swych należności, w tym również eksportowych.    Instrumenty polityki restrukturyzacji i prywatyzacji.    Istotne znaczenie dla rozwiązywania problemu deficytu rachunku obrotów bieżących ma oddziaływanie na strukturalne przyczyny powstawania tego deficytu. Temu celowi służyć ma dokończenie procesu prywatyzacji i przekształceń strukturalnych, co powinno spowodować:    - poprawę efektywności gospodarowania,    - rozwój krajowego rynku kapitałowego,    - zwiększenie konkurencyjności spółek na rynku krajowym i zagranicznym.    Do końca 1998 r. procesem przekształceń objęta została ponad połowa przedsiębiorstw państwowych istniejących w 1990 r. Osiągnięte zostały wpływy z prywatyzacji w łącznej wysokości ok. 23 mld zł. Do 2001 r. przewiduje się sprywatyzowanie ok. 70% wartości zasobu państwa, wycenionego na koniec 1997 r. na ok. 132 mld zł, z czego na 1999 r. przypadać ma 15 mld zł.    Realizacja tych zadań wymagać będzie znacznego przyspieszenia procesów przekształceń własnościowych. W 1999 r. przekształceniami objętych zostanie 70 spółek i przedsiębiorstw. Zastosowane zostaną wszystkie ścieżki prywatyzacyjne, przewidziane w ustawie o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, jednak wiodącą rolę odgrywać będzie prywatyzacja pośrednia (kapitałowa). Pozwala ona bowiem na uzyskiwanie wyższych wpływów z prywatyzacji oraz zapewnia przedsiębiorstwom długookresową strategię rozwoju. Na skalę sukcesu tej ścieżki prywatyzacyjnej wpływa możliwość pozyskania inwestora strategicznego, który gwarantowałby prowadzenie nowoczesnego systemu zarządzania, nowych technologii, co w efekcie doprowadzi do osiągnięcia odpowiedniego stopnia konkurencyjności i utrzymania wysokiego tempa wzrostu gospodarczego.    Jednym ze stosowanych przez państwo instrumentów ekonomicznych, który m. in. skutecznie przyczynia się do wzrostu zainteresowania inwestorów ofertą prywatyzacyjną i zwiększa ich skłonność do inwestowania w Polsce, jest liberalizacja polityki fiskalnej, tj.:    - systematyczne zmniejszanie stawek podatku dochodowego od osób prawnych (z 40% od podstawy opodatkowania w 1996 r. do planowanej 34-procentowej stawki w 2000 r.),    - prawo do odliczania od podstawy opodatkowania wydatków na cele inwestycyjne.    Przy dużym zainteresowaniu ofertą prywatyzacyjną istnieją większe możliwości wyboru tego inwestora, który oferuje nie tylko wyższą cenę zakupu i warunki płatności, ale też pakietu inwestycyjnego, socjalnego i środowiskowego, a więc czynników bezpośrednio wpływających na konkurencyjność produkcji i wysokość deficytu obrotów bieżących.    Ma to szczególnie istotne znaczenie w obecnej sytuacji, gdy do sprywatyzowania przewidzianych jest szereg branż i przedsiębiorstw tzw. trudnych, z uwagi na:    1) ich złą kondycję finansową, wymagających znacznych nakładów na inwestycje i uruchomienie procesów restrukturyzacji technologicznej i organizacyjnej (np. górnictwo, hutnictwo),    2) o charakterze strategicznym, co powoduje konieczność dodatkowego wynegocjowania od potencjalnego nabywcy gwarancji zapewniających ochronę interesów gospodarki narodowej.    Przewiduje się, że do końca 2001 r. sprywatyzowane zostaną m.in. następujące, wiodące w gospodarce narodowej spółki i sektory:    1) telekomunikacja,    2) KGHM,    3) koncern naftowy,    4) elektroenergetyka,    5) przemysł stalowy,    6) przemysł farmaceutyczny,    7) przemysł spirytusowy i cukrownictwo,    8) sektor bankowy i ubezpieczeń społecznych.    Zakrojony na tak szeroką skalę proces prywatyzacji, zarówno pod względem wartości sprzedaży jak i znaczenia branż w gospodarce narodowej, powinien w istotnym stopniu przyczynić się do zlikwidowania ograniczeń strukturalnych hamujących proces wzrostu konkurencyjności polskiej produkcji i deficytu obrotów bieżących.    Ad 2. Odpowiadając na pytanie drugie dotyczące podatku spadkowego od osób korzystających z reprywatyzacji, uprzejmie informuję, że w chwili obecnej projekt ustawy jest na etapie uzgodnień w ramach KERM, stąd nie można uznać tej kwestii za rozstrzygniętą.    Rozważane są różne rozwiązania. Propozycja, aby podatek ten potrącać z wartości świadczenia reprywatyzacyjnego jest w praktyce trudna do wprowadzenia, ponieważ świadczenie reprywatyzacyjne jest zobowiązaniem skarbu państwa, natomiast podatek ten jest dochodem gminy. W tej sytuacji wystąpiłaby konieczność płacenia tego podatku przez ministra skarbu państwa ze środków budżetu państwa. Dodatkową trudnością byłoby prawidłowe rozliczenie tego podatku na poszczególne gminy. Najwłaściwszym rozwiązaniem byłoby w tym przypadku zastosowanie ogólnie obowiązujących przepisów na temat zasad uiszczania podatku od spadków i darowizn. Jednakże rząd bierze również pod uwagę możliwość wypłacalności osób objętych świadczeniami reprywatyzacyjnymi, ponieważ świadczenia te dokonywane będą poprzez zwrot majątku w naturze lub w postaci bonów.    Z powyższych względów kwestia ta nie jest jeszcze rozstrzygnięta.    Podsekretarz stanu    Rafał Zagórny    Warszawa, dnia 12 lutego 1999 r.